Ο τετράντας του Ιππάρχου (το τέταρτον) (2ος αι. π.Χ.)
Ο πρώτος εντοπιστής γεωγραφικού πλάτους καθημερινής χρήσης

Πρόκειται για ένα μετρητικό όργανο που χρησιμοποιείτο στην αστρονομία και τη ναυσιπλοΐα για τον υπολογισμό αστρονομικών μεγεθών, και στην τοπογραφία και την οικοδομική για τη μέτρηση γήινων αποστάσεων (π.χ. το ύψος ενός κτηρίου). Αποτελείτο από ένα βαθμονομημένο σε μοίρες τεταρτοκύκλιο, που στη μία ακμή του έφερε μια σκοπευτική διάταξη και από το κέντρο του αιωρείτο ένα βαρίδιο. Το γεωγραφικό πλάτος κάθε τόπου μπορούσε να βρεθεί άμεσα, με τη σκόπευση του Πολικού Αστέρα (ισοδυναμούσε με τη συμπληρωματική γωνία της γωνίας που σχημάτιζε η γραμμή σκόπευσης με το νήμα) και έμμεσα, από τη μέτρηση της μεσουράνησης κάποιου άλλου ουράνιου σώματος (π.χ. του ηλίου). Αργότερα, στην επιφάνεια του οργάνου χαράχθηκαν ευθύγραμμες κλίμακες για τη μετατροπή των γήινων γωνιών σε αναλογίες μηκών αλλά και μηνιαία τόξα με καμπύλες ωριαίες γραμμές για ένα ή περισσότερα γεωγραφικά πλάτη (κλίματα). Επίσης, προστέθηκε ένα κινητό κουμπί που ολίσθαινε κατά μήκος του νήματος και ρυθμιζόταν ανάλογα με το μήνα που υποδείκνυε ο ζωδιακός κύκλος στην άλλη ακμή του οργάνου. Το όργανο, με δεδομένη οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εντοπιστής θέσης ενώ με δεδομένο το γεωγραφικό πλάτος του τόπου, μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως ηλιακό ωρολόγιο. Εξέλιξή του αποτελούν οι επίπεδοι αστρολάβοι.

 


 

ΠΗΓΗ: Πτολεμαίος, Μαθηματική Σύνταξις (Αλμαγέστη).

Category
ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ