Ο σφαιρικός αστρολάβος του Πτολεμαίου (1ος αι. μ.Χ.)
Το… «G.P.S.» των αστέρων των αρχαίων Ελλήνων

Πρόκειται για ένα ευφυέστατο αστρονομικό όργανο που απεικόνιζε την ουράνια σφαίρα και χρησιμοποιείτο για τη μέτρηση του γεωγραφικού μήκους και πλάτους των παρατηρούμενων άστρων από οποιοδήποτε μέρος της γης, αλλά και αντίστροφα, σαν εντοπιστής θέσης (GPS), καθώς και για τη μέτρηση της απόστασης Ηλίου – Σελήνης. Αποτελείτο από επτά ομόκεντρους αρθρωτούς δακτυλίους. Ο 7ος δακτύλιος (ο εξωτερικός) ήταν ακίνητος στο επίπεδο του μεσημβρινού και έφερε τέσσερα σημάδια που όριζαν την οριζόντιο και την κατακόρυφο. Ο 6ος ήταν βαθμονομημένος και περιστρεφόταν ελεύθερα στο επίπεδο του μεσημβρινού, με τα σημεία 0° και 90° να παριστάνουν τον ισημερινό και τον πόλο αντίστοιχα, και ήταν τοποθετημένος στη διεύθυνση του γήινου άξονα. Ο 5ος στρεφόταν στην κατεύθυνση του ηλίου. Ο 4ος ήταν αρθρωμένος στον γήινο άξονα και παρακολουθούσε την ημερήσια περιστροφή της αστρικής σφαίρας. Ο 3ος δακτύλιος ήταν βαθμονομημένος και αρθρωμένος στον προηγούμενο, σε απόσταση 66° περίπου από τους πόλους. Ήταν τοποθετημένος στις θέσεις της εκλειπτικής, έφερε τα ονόματα των ζωδίων και χρησιμοποιείτο για την ανάγνωση των γεωγραφικών μηκών των αστέρων. Ο 2ος ήταν βαθμονομημένος, περιστρεφόταν γύρω από έναν κάθετο άξονα στο επίπεδο της εκλειπτικής και χρησιμοποιείτο για την ανάγνωση των γεωγραφικών πλατών των αστέρων. Τέλος, ο 1ος δακτύλιος (ο εσωτερικός) έφερε τη σκοπευτική διάταξη.

 


 

ΠΗΓΗ: Πτολεμαίος, Μαθηματική Σύνταξις (Αλμαγέστη)· Πάππος ο Αλεξανδρεύς, Σχολιασμός στα βιβλία 5 και 6 της Μαθηματικής Σύνταξης του Πτολεμαίου.

Category
ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ