Το οδόμετρο του Αρχιμήδη
Ο πρώτος χιλιομετρητής της ιστορίας

Πρόκειται για μηχανισμό που χρησιμοποιείτο για την ακριβή μέτρηση οδικών αποστάσεων, προδρομικό του ταξίμετρου.

Αποτελείτο από ένα κιβώτιο με συμπλεκόμενους ατέρμονες κοχλίες και οδοντωτούς τροχούς, προσαρμοσμένο σε κινούμενο όχημα. Ένας στυλίσκος, επί της πλήμνης του ενός τροχού, μετέφερε την κίνηση στον οκτασκύταλο πρώτο δίσκο του κιβωτίου ενώ ενσωματωμένα στους άξονες βαθμονομημένα τύμπανα επί της εξωτερικής επιφάνειάς του υποδείκνυαν τη διανυθείσα απόσταση. Η σχέση μετάδοσης στην προτεινόμενη από τον Ήρωνα κατασκευή είναι 1:8:30:30:30, οπότε μια πλήρης περιστροφή του τελευταίου τυμπάνου αντιστοιχεί σε 216.000 περιστροφές των τροχών. Με περιφέρεια τροχού 10 πήχεων (διαμέτρου 1,60 μέτρων), η διανυθείσα απόσταση αντιστοιχεί σε 1080 χιλιόμετρα.

Σε μια παραλλαγή του οργάνου, ένα βαθμονομημένο τύμπανο έφερε περιφερειακές οπές με σφαιρίδια και όταν κάποια οπή ευθυγραμμιζόταν με αντίστοιχη οπή του κιβωτίου, ένα σφαιρίδιο έπεφτε σε δοχείο προσφέροντας την ευχερή καταμέτρηση της απόστασης. Εφευρέτης του οργάνου ήταν πιθανότατα ο Αρχιμήδης. (Ιωάννης Τζέτζης, Χιλιάδες, 2, 12ος αι. μ.Χ.).

 


 

ΠΗΓΕΣ: Βιτρούβιος, Περί Αρχιτεκτονικής· Ήρων ο Αλεξανδρεύς, Περί Διόπτρας

 

Category
ΜΕΤΡΗΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ